Endepandans Ayiti

Yon tèks ki rele « Deklarasyon Endepandans Ayiti » ekri pa Jean-Jacques Dessalines se yon moso enpòtan pou konprann kontèks ak siyifikasyon endepandans Ayiti. Men yon pasaj soti nan deklarasyon sa a ki te pibliye 1ye janvye 1804, nan Gonayiv:

**Deklarasyon Endepandans Ayiti**

« Sitwayen yo, se pou lavi endepandan oubyen lanmò a pati jodi a ki senbolize egzistans nou. Wi, nou gen yon endepandans jwenn! Nou te pwouve sa devan linivè antye nan batay san parèy nou yo… Nou, nan non pèp Ayisyen, nan non Zansèt nou yo, nou deklare Ayiti ap soti jodi a lib e endepandan, epi l ap toujou kapab defann libète li ak entegrite teritwa li. »

Nan tèks sa a, Dessalines pale klèman sou enpòtans ak sans lit pou endepandans Ayiti a. Li make yon moman kote Ayiti, apre plis pase deseni batay, finalman kraze chenn kolonyalism franse a e pwoklame tèt li kòm yon nasyon lib ak endepandan. Deklarasyon sa a te yon moman desizif nan istwa Ayiti ak nan lit mondyal kont opresyon ak esklavaj.